ნაპოლეონის ეპოქა

წარმოიდგინეთ კუნძული, სადაც ღამით მხოლოდ ქარის სტვენა და ტალღების მძიმე ხმა ისმის. 1815 წლის 26 თებერვალია. ხმელთაშუა ზღვაში დაკარგულ პატარა ელბას გარს ბრიტანული გემები უვლიან, თითქოს ერთი ადამიანის შიშით მთელი ევროპა ფხიზლობს. და მართლაც — იმ კუნძულზე ცხოვრობს კაცი, რომლის სახელმაც კონტინენტი წლების განმავლობაში სისხლსა და ცეცხლში გაატარა. ეს კაცი Napoleon Bonaparte იყო.

სულ ერთი წლის წინ მას იმპერატორს ეძახდნენ, ახლა კი პატარა კუნძულის მმართველად ჰყავდათ გამოკეტილი. მაგრამ ნაპოლეონი არასდროს ჰგავდა ადამიანს, რომელიც ბედს შეეგუებოდა. ელბაზე ყოფნისას ის თითქოს მშვიდად ცხოვრობდა — აწყობდა გზებს, მართავდა პატარა ადმინისტრაციას, ესაუბრებოდა მოსახლეობას — მაგრამ სინამდვილეში ყოველ ღამეს ერთ რამეზე ფიქრობდა: დაბრუნებაზე.

შემთხვევამაც სწორედ მაშინ გაუღო კარი, როცა მისი მთავარი მეთვალყურე, ბრიტანელი პოლკოვნიკი ნილ კემპბელი, კუნძულიდან რამდენიმე დღით წავიდა. ნაპოლეონმა იცოდა — ეს იყო ერთადერთი შანსი. თუ ახლა ვერ გაიქცეოდა, შესაძლოა სიცოცხლის ბოლომდე ელბაზე დარჩენილიყო.

ბინდში შვიდი პატარა გემი ჩუმად მოწყდა ნაპირს. მათზე დაახლოებით ათასი ერთგული ჯარისკაცი იდგა — ადამიანები, რომლებიც იმპერატორს დამარცხების შემდეგაც არ ტოვებდნენ. გემბანზე მდგომ ნაპოლეონს ქარი შავ მოსასხამს უფრიალებდა, თვალები კი საფრანგეთისკენ ჰქონდა მიპყრობილი. მის წინ იყო ზღვა, სავსე მტრის ფლოტით, უკან კი — გადასახლება და დამცირება.

ყველაზე საშიში მომენტი მაშინ დადგა, როცა გზაში ფრანგული სამეფო გემი შეხვდათ. ერთი ეჭვი საკმარისი იქნებოდა ყველაფრის დასასრულებლად. კაპიტანმა შორიდან დაიძახა: „როგორ არის იმპერატორი ელბაზე?“ ნაპოლეონის ოფიცერმა წამითაც არ დაიბნა — „მშვენივრად, თავს კარგად გრძნობს!“ რამდენიმე წამში გემები ერთმანეთს გასცდნენ. სიკვდილი მათ გვერდით ჩაუარა და ვერ იცნო.

1 მარტს ნაპოლეონი საფრანგეთის სანაპიროზე გადავიდა. მეფის ჯარი მის შესაჩერებლად დაიძრა. ყველა ელოდა ბრძოლას. მაგრამ როცა ჯარისკაცები წინ დაუდგნენ, ნაპოლეონი ცხენიდან ჩამოვიდა, შინელი გაიხსნა, მკერდზე ხელი მიიდო და დაიყვირა: „თუ ვინმეს თავისი იმპერატორის მოკვლა უნდა — აი, აქ ვარ!“

რამდენიმე წამი სიჩუმე ჩამოვარდა. შემდეგ კი მთელ ველზე ერთი ხმა გაისმა — „გაუმარჯოს იმპერატორს!“

ერთი გასროლის გარეშე, გადასახლებულმა კაცმა საფრანგეთი ისევ დაიბრუნა. დაიწყო ლეგენდარული „ასი დღე“ — პერიოდი, რომელმაც მსოფლიოს კიდევ ერთხელ აგრძნობინა, რომ ზოგჯერ ერთი ადამიანის სახელიც საკმარისია იმპერიის დასაბრუნებლად.