დავით აღმაშებელი
დავით აღმაშენებლის მმართველობის დასაწყისი
დავით აღმაშენებელი ტახტზე ავიდა 1089 წელს, როდესაც მხოლოდ 16 წლის იყო.
ეს იყო რთული დრო საქართველოსთვის. ქვეყანა იმ დროს დაყოფილი იყო და
მტრებისგან გარემოცული, ძირითადად თურქ-სელჩუკთა მხრიდან. დავითის
მმართველობის მთავარი მიზანი იყო საქართველოს გაერთიანება და უცხოელთა
მიერ ქვეყნის ოკუპირებული მიწების გათავისუფლება. მან იცოდა, რომ ეს
საჭიროებდა არა მხოლოდ სამხედრო ძალას, არამედ ორგანიზაციულ და
ადმინისტრაციულ რეფორმებს.
რა გამოარჩევდა დავითს?
დავითის მეფობა გამორჩეული იყო არა მხოლოდ მისი სამხედრო წარმატებებით,
არამედ მისი უნიკალური რეფორმებით. დავითმა ჩაატარა სამხედრო,
ადმინისტრაციული და ეკონომიკური რეფორმები, რაც მის მმართველობას ძლიერ
და წარმატებულს ხდიდა. ერთ-ერთი პირველი რეფორმა იყო სამხედრო რეფორმა –
დავითმა შექმნა რეგულარული არმია, რომელიც მუდმივად მზად იქნებოდა
მტრისგან თავდასხმის შემთხვევაში. მან ასევე შექმნა ახალი სამხედრო
სტრუქტურები, რომლებიც საშუალებას აძლევდნენ ქართულ ჯარს უფრო ეფექტურად
ემოქმედა.
დავითის სამხედრო წარმატებები
დავითის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი სამხედრო წარმატება იყო დიდგორის ბრძოლა
1121 წელს, რომელიც ქართული სამხედრო ისტორიის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი
გამარჯვებაა. დავითმა ამ ბრძოლაში დაამარცხა მრავალრიცხოვანი სელჩუკთა
ჯარი, რითაც ქართველებმა არა მხოლოდ თავიანთი მიწები დაიბრუნეს, არამედ
მოიპოვეს საერთაშორისო აღიარება როგორც ძლიერი სამხედრო ძალა. ეს ბრძოლა
იმდენად მნიშვნელოვანი იყო, რომ მას ხშირად "ეროვნული გამარჯვება"
ეწოდება და დავითს "აღმაშენებელი" უწოდეს სწორედ ამ გამარჯვების შემდეგ.
გარდა დიდგორის ბრძოლისა, დავითმა წარმატებით გაათავისუფლა თბილისის
რეგიონი, რომელიც 1122 წელს საბოლოოდ შეუერთდა ქართულ სამეფოს. თბილისის
გათავისუფლება იყო ერთ-ერთი მთავარი მიღწევა, რომელიც საქართველოს
დედაქალაქის საბოლოო გაერთიანებასა და ქვეყნის სტაბილურობას
უზრუნველყოფდა.
დავითის რეფორმები
დავით აღმაშენებლის მეფობის პერიოდში განხორციელდა რამდენიმე
მნიშვნელოვანი რეფორმა, რომლებიც ქვეყნის შიდა განვითარებასა და
სტაბილურობას ემსახურებოდა. ერთ-ერთი მთავარი რეფორმა იყო ეკონომიკური
რეფორმები, რომლებმაც ხელი შეუწყვეს ქვეყნის ეკონომიკის ზრდასა და
ვაჭრობის განვითარებას. დავითმა ხელი შეუწყო ვაჭრობას როგორც ქვეყნის
შიგნით, ისე უცხოელ ვაჭრებთან, რამაც გააძლიერა ქვეყნის ეკონომიკური
პოზიცია.
კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი რეფორმა იყო სამართლის რეფორმა. დავითმა შექმნა
ახალი კანონები, რომლებიც ემსახურებოდა სამართლიანობის დამყარებასა და
საზოგადოების სტაბილურობის უზრუნველყოფას. მისი კანონმდებლობით
ქართველებმა მიიღეს მეტი უფლებები და დაცულობა.
კულტურული აყვავება დავითის მმართველობის დროს
დავითის მეფობის დროს საქართველოს კულტურაც საოცრად აყვავდა. სწორედ ამ
დროს შეიქმნა მრავალი მნიშვნელოვანი ლიტერატურული და არქიტექტურული
ნამუშევარი. დავითმა ხელი შეუწყო სამონასტრო კულტურის განვითარებას და
მხარი დაუჭირა განათლების სისტემის გაძლიერებას. სწორედ მისი მეფობის
დროს გაიხსნა გელათის აკადემია, რომელიც საქართველოს ერთ-ერთ ყველაზე
მნიშვნელოვან საგანმანათლებლო ცენტრად იქცა.
დავითმა ასევე დიდი მნიშვნელობა მიანიჭა ხელოვნებას და ლიტერატურას. მისი
მეფობის პერიოდში შეიქმნა მრავალი საეკლესიო ხატები, არქიტექტურული
შედევრები და ლიტერატურული ნამუშევრები, რომლებიც დღემდე წარმოადგენს
ქართული კულტურის მნიშვნელოვან ნაწილს.
დავითის პირადი ცხოვრება და მემკვიდრეობა
დავით აღმაშენებელი დაქორწინდა რუს ულფლისწულზე, რომელსაც შეეძინა ორი
შვილი: დემეტრე და თამარი. დემეტრე გახდა დავითის მემკვიდრე და მისი
მეფობის პერიოდში შეეცადა მამის მიერ დაწყებული საქმის გაგრძელებას.
დავითმა დიდი დრო დაუთმო თავისი შვილების განათლებას და მათ სწავლებას,
რათა მომავალში ისინი ყოფილიყვნენ ღირსეული მემკვიდრეობები.
დავითის გარდაცვალების შემდეგ, 1125 წელს, იგი დაკრძალეს გელათის
მონასტერში, რომელიც დღემდე ითვლება დავითის მეფობის უმნიშვნელოვანეს
კულტურულ ცენტრად. დავითის მეფობის დროს ქვეყანა გახდა არა მხოლოდ
სამხედრო ძალის, არამედ კულტურული და სულიერი განვითარების კერა.
დავითის მემკვიდრეობა
დავითის მემკვიდრეობა დღემდე ცოცხალია როგორც ერთ-ერთი უდიდესი ქართველი
მეფისა და რეფორმატორის სახით. მისი მმართველობა ითვლება ერთ-ერთ ყველაზე
წარმატებულ და გამორჩეულ პერიოდად საქართველოს ისტორიაში. დავითმა შეძლო
საქართველოს გაერთიანება, ქვეყნის განვითარება და მისი საზღვრების
გაფართოება, რაც საქართველოს მომავალ განვითარებაზე უდიდეს გავლენას
ახდენდა.
დავით აღმაშენებლის მიერ გატარებული რეფორმები და მისი სამხედრო
წარმატებები დღესაც შთაგონების წყაროა როგორც ქართველი ხალხისთვის, ისე
ისტორიკოსებისთვის. მისი მმართველობის დრო არის პერიოდი, რომელიც დღემდე
ითვლება ერთ-ერთ უდიდეს ქართულ "ოქროს ხანად". მისმა რეფორმებმა ქვეყნის
სიძლიერე და წარმატება უზრუნველყო მრავალი წლის განმავლობაში.
დასკვნა
დავით აღმაშენებლის მეფობის პერიოდი იყო საქართველოსთვის მნიშვნელოვანი
და სტაბილური პერიოდი, რომელმაც განავითარა ქვეყანა როგორც სამხედრო,
ასევე კულტურულ სფეროში. მისი მმართველობა და რეფორმები დღესაც
შთაგონების წყაროა, ხოლო მისი სახელის მნიშვნელობა საუკუნეებს ითვლის.
დავითმა დატოვა მემკვიდრეობა, რომელიც დღემდე გვახსენებს მისი ძალის,
სიბრძნისა და ერთგულების მნიშვნელობას სამშობლოსთვის.